Nhiều
ý kiến cho rằng việc cho phép nước ngoài sở hữu nhà ở tại Việt Nam có
lợi ích trông thấy. Tuy nhiên, vẫn còn không ít quan điểm trái chiều về
các nguy cơ xoay quanh vấn đề này.
Không quá kỳ vọng
Hiện nay vẫn tồn tại hai luồng dư luận. Thứ nhất, đồng ý cho người nước
ngoài được mua nhà đất – thị trường BĐS sẽ sôi động hơn, giảm ách tắc
và mở rộng phổ biến giao dịch. Ý kiến thứ hai lại không đồng tình với
luận điểm: Sửa đổi luật sẽ dễ xảy ra tình trạng khó quản lý. Với hai
luồng ý kiến này, cơ quan quản lý cấp cao cho rằng: Nên thận trọng.
Chúng ta mở cửa nhưng là mở từng bước. Theo ông Richard Leech – Giám đốc
Điều hành CBRE Hà Nội góp ý thì, nhiều nước trong khu vực như Thái Lan,
Singapore, Malaysia hay Hồng Kông đã rất thành công trong việc quản lý
người nước ngoài mua nhà tại quốc gia của họ. Tôi nghĩ Việt Nam có thể
học hỏi rất nhiều từ những kinh nghiệm này. Ở góc độ luật pháp, LS
Trương Thị Hòa (Đoàn LS Tp.HCM) cho rằng, dường như việc thông tin phổ
biến chủ trương này chưa rộng nên nhiều DN, nhiều người nước ngoài vẫn
chưa biết. Thời gian qua, rất nhiều người tới hỏi văn phòng luật sư về
việc: Liệu sau khi họ đã mua được nhà ở thì Nhà nước có thay đổi quy
định về quyền sở hữu hay không? Họ lo sợ về những khó khăn phải đối mặt
liên quan tới quyền lợi sở hữu của mình.
Các chuyên gia, cơ quan quản lý hữu quan cũng nhấn mạnh: Có mở ra hơn
nữa thì thị trường BĐS vẫn cứ tồn đọng. Mở rộng điều kiện cho người nước
ngoài mua nhà sẽ có thể giúp thị trường BĐS có thêm giao dịch, nhưng
các DN đừng lầm tưởng người nước ngoài sẽ là cứu cánh cho thị trường địa
ốc Việt Nam. Nhất là trong bối cảnh giá BĐS tại Việt Nam hiện vẫn khá
cao so với các nước trong cùng khu vực. Đánh giá cụ thể về câu chuyện
này, ông Hoàng Văn Cường - Viện trưởng Viện Đào tạo sau Đại học (Đại học
KTQD) cho biết, trong bối cảnh hiện nay, khó khăn của nền kinh tế là
điểm chung của cả thế giới. Do vậy, không nên kỳ vọng quá nhiều vào viễn
cảnh những giải pháp đó sẽ thu hút được nhiều người, nhiều nhà đầu tư
nước ngoài mua nhà tại Việt Nam. Bởi nhà ở Việt Nam chưa có giá hấp dẫn
họ. Đây chỉ là một hỗ trợ cho thị trường.
Không thể "thả gà ra đuổi"
Bên cạnh những quan điểm trên, lại xuất hiện ý kiến cho rằng: Tới một
thời điểm nào đó, khi thị trường phục hồi, nếu quy định cho người nước
ngoài mua nhà quá thông thoáng thì sẽ dẫn tới tình trạng người nước
ngoài vào Việt Nam mua nhà, sở hữu nhà và đẩy giá nhà lên cao – người
dân Việt Nam sẽ không đủ khả năng tài chính để "chạy theo". Hay nói cách
khác, người Việt Nam sẽ không còn cơ hội để sở hữu nhà ở. Tuy nhiên,
đây chỉ là một giả thuyết rất khó xảy ra. Theo ông Cheong Ho Kuan, Tổng
giám đốc Gamudaland Việt Nam, thực tế cho thấy số lượng người nước ngoài
mua nhà tại Việt Nam không nhiều (chỉ từ 2 - 3% tổng lượng giao dịch).
Vì vậy, việc nới lỏng điều kiện cho người nước ngoài mua nhà sẽ không
ảnh hưởng tới khả năng mua nhà của người dân Việt Nam. Họ vẫn sẽ có
nhiều cơ hội để mua nhà cho mình. LS Trần Quang Huy phân tích: Đây là
một băn khoăn hơn quá trầm trọng hóa vấn đề, thậm chí nó không có thực.
Bởi thị trường BĐS của chúng ta rất nhỏ (về quy mô) so với các thị
trường trên thế giới. Hơn nữa, số lượng người nước ngoài có nhu cầu sở
hữu nhà thực sự tại Việt Nam cũng không quá lớn đến mức dẫn tới cạnh
tranh với người trong nước có nhu cầu mua nhà thực sự. Vấn đề ở chỗ:
Nguồn cung hiện tại đối với nhu cầu trong nước rất cao – trong khi cung
đối với đối tượng người nước ngoài mong muốn cũng như đủ điều kiện sở
hữu thì lại quá ít. Không nên quá lo lắng về vấn đề này khi quyết định
chính sách đối với người nước ngoài mua, sở hữu nhà tại Việt Nam.
Trưởng Bộ phận Đầu tư & Cho thuê của Savills Việt Nam, ông Jonathan
Morre khẳng định: Rất nhiều quốc gia trong khu vực như Singapore,
Malaysia, Indonesia... đã có chính sách cho phép người nước ngoài mua
nhà tại đất nước họ. Việc này không hề ảnh hưởng tới khả năng mua nhà
của người dân bản địa. Đây là cách nhanh nhất để tăng tính thanh khoản
cho thị trường, cũng như tăng nguồn tiền cho thị trường BĐS Việt Nam.
Đành rằng, tạo điều kiện cho người nước ngoài mua nhà tại Việt Nam là
một chủ trương nhận được nhiều ý kiến ủng hộ tích cực trong thời gian
qua. Nhưng không có nghĩa là ban hành chính sách để rồi "chạy theo" để
"vá" lỗ hổng pháp lý như chúng ta đã từng thực thi Luật Nhà ở, Luật Kinh
doanh BĐS từ 7 năm nay để rồi lại bàn thảo để sửa đổi và bổ sung – hậu
quả để lại cho nền kinh tế nói chung và thị trường BĐS nói riêng là khá
trầm trọng. Để thu hút người nước ngoài mua nhà, thiết nghĩ điều quan
trọng là xây dựng, thực thi những chính sách phù hợp và ổn định để tăng
niềm tin cho nhà đầu tư, khuyến khích dòng vốn nước ngoài chảy vào thị
trường trong nước. Mặt khác, câu chuyện "tự do trong khuôn khổ" cũng cần
được nhắc tới: Cần tạo được cơ chế quản lý, giám sát chặt chẽ, đồng bộ
từ phía cơ quan Nhà nước và các đơn vị hữu trách bằng những thông tư
hướng dẫn cụ thể, rõ ràng về quy trình tiến hành thủ tục mua bán nhà đối
với đối tượng người nước ngoài, Việt kiều; Đồng thời là những chế tài
xử phạt nghiêm minh, phù hợp với thực tế.