Tại Liverpool (Anh), 20 căn nhà trong một khu tái định cư sẽ được chính
quyền thành phố này đem bán với giá 1 bảng anh, với điều kiện người chủ
mới phải tân trang lại căn nhà. Nguyên nhân là công ty bất động sản
trúng gói thầu tại khu này đã không thể đáp ứng được yêu cầu về tiến độ
xây dựng và các căn nhà bị bỏ hoang từ tháng 11 năm ngoái. Việt Nam cũng
có không ít khu đô thị bị bỏ hoang như thế. Vậy có nên bán nhà, đất tại
những khu này với giá cực rẻ như người Anh đang làm?
Bán nhà giá 1.000 đồng, tại sao không?
Hà Nội hiện có khoảng 40 khu đô thị mới đã xây dựng xong các công trình
nhà ở, trong đó chỉ hơn 10 khu có dân cư đến sinh sống. Điển hình là
Khu Đô thị mới An Hưng (Hà Đông, Hà Nội). Dự án này về cơ bản gần như đã
hoàn thành nhưng hàng trăm biệt thự vẫn bị bỏ hoang vì khách hàng không
chịu nhận nhà.
Dự án nhà ở thương mại Tiên Sơn (Bắc Ninh) do Tổng Công ty Thủy tinh và
Gốm xây dựng Viglacera làm chủ đầu tư với quy mô 23,75 ha có tổng cộng
282 căn hộ, nhưng cũng chỉ có gần chục căn được sử dụng.
Cũng tại Bắc Ninh, Khu Đô thị Nam Từ Sơn có diện tích 22,5 ha với 93
căn biệt thự cao cấp đã hoàn thiện về cơ bản nhưng cho đến nay chỉ một
vài ngôi nhà có người ở. Dự án này do Công ty Thiên Đức triển khai từ
năm 2000.

Tp.HCM, Bình Dương, Đồng Nai có những khu đất nông nghiệp bị biến thành
đất đô thị mà cỏ vẫn mọc um tùm từ nhiều năm nay. Hàng trăm khu đô thị
mới mọc lên, ngốn hàng núi tiền để rồi chỉ để làm bãi chăn thả gia súc
hoặc bỏ hoang. Các khu đô thị mới tại huyện Nhơn Trạch (Đồng Nai), chẳng
hạn, hình thành đã hơn 10 năm nhưng nay chỉ chưa tới 5% là có người ở.
Những khu đô thị như vậy là một sự lãng phí rất lớn. Nếu bán đất nền
hoặc nhà với giá rẻ, yêu cầu người mua sửa chữa rồi dọn đến ở thì ít ra
bộ mặt đô thị sẽ bớt nhếch nhác hơn. Đây có thể là một lối ra cho thị
trường bất động sản. Thế nhưng, vấn đề là các chủ đầu tư có chịu hay
không. Nếu họ không đồng ý, Nhà nước có thể can thiệp. Chẳng hạn như sau
1 hoặc 2 năm mà khu đô thị không được hoàn chỉnh thì họ phải bán đi và
bán với giá rẻ.
Theo ông Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, việc xử
lý các đô thị để hoang này là việc rất khó nhưng phải quan tâm. “Cần
căn cứ từng khu đô thị, dự án để đưa ra hướng tháo gỡ. Tôi ví dụ nếu gần
các khu công nghiệp thì cần tính toán hạ giá để phục vụ nhu cầu của
người lao động trong khu công nghiệp”, ông nói.
Để nước ngoài mua nhà hạng sang
Có một phần không nhỏ trong số những căn nhà tồn kho là thuộc phân khúc
nhà ở hạng sang. Giá đắt, nền kinh tế khó khăn nên chẳng mấy người đủ
tiền mua những căn nhà này. Vì vậy, đã có đề xuất nên cho phép người
nước ngoài được mua nhà ở chung cư hạng sang để giải phóng bớt lượng
hàng tồn.
Tiến sĩ Alan Phạm, chuyên gia kinh tế trưởng của VinaCapital, cho rằng
nhiều người mua ở nước ngoài, bao gồm cả người Việt Nam định cư ở nước
ngoài, có đủ tiền để mua các loại nhà ở cao cấp. Điều này có thể giúp
kích thích làn sóng mua bất động sản cao cấp.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM, cũng cho rằng
cần cho phép các tổ chức, cá nhân nước ngoài mua và sở hữu nhà tại Việt
Nam để cải thiện sức mua và tăng lượng tiền mặt cho thị trường địa ốc.
Đương nhiên, phải có quy định đi kèm: giá căn hộ không thấp hơn 30 triệu
đồng/m2 và chỉ được mua căn hộ tại những dự án được quy hoạch hoàn
chỉnh hoặc khu vực được Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh cấp phép.
Nhiều nước đã cho phép người nước ngoài mua nhà nhằm kích thích thị
trường bất động sản. Tây Ban Nha đã công bố kế hoạch cấp giấy phép cư
trú dài hạn cho người nước ngoài nếu họ mua bất động sản có giá tối
thiểu 200.000 USD. Bồ Đào Nha và Ireland đã thực hiện chương trình tương
tự trong năm nay.
Một số quốc gia Đông Nam Á cũng có chính sách sở hữu nhà dành cho người
nước ngoài. Singapore đã cho phép người nước ngoài được mua nhà (nhà
chung cư tư nhân và nhà ở riêng lẻ). Còn Malaysia thì tiếp tục thúc đẩy
chương trình “Malaysia - ngôi nhà thứ hai của tôi” nhằm khuyến khích
người nước ngoài mua nhà tại đây.
Tất nhiên, việc cho phép người nước ngoài sở hữu nhà không hề dễ. Theo
Bộ Xây dựng, sẽ rất phức tạp nếu cho phép người nước ngoài được mua nhà ở
riêng lẻ gắn với quyền sử dụng đất. Trên thực tế, có nhiều trường hợp
diện tích nhà nhỏ nhưng diện tích đất lại rất lớn, đến hàng ngàn mét
vuông. Hoặc nếu xuất hiện tình trạng gom đất của các nhà ở xung quanh để
tạo thành khu biệt lập lớn thì sẽ rất khó khăn cho việc quản lý. Hơn
nữa, điều này lại liên quan đến an ninh và chủ quyền đất nước.