|
Trưng mua hay thu hồi?
Đại biểu Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) dẫn Điều 23 của Hiến pháp năm 1992
và cho rằng: “Do đất đai cũng là một tài sản hàng hóa nên theo quy định
của Hiến pháp, không thể dùng biện pháp thu hồi mà chỉ sử dụng cơ chế
trưng mua hoặc trưng dụng trong trường hợp thật cần thiết”.
Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Trọng Trường (Bắc Ninh)
kiến nghị, cần xem xét thêm về khái niệm thu hồi đất. Theo ông Trường,
quyền sử dụng đất là quyền tài sản và được coi là tài sản theo quy định
của Bộ luật Dân sự. Điều 23, Hiến pháp năm 1992 chỉ quy định việc thu
hồi đất trong trường hợp cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh, lợi
ích công cộng, lợi ích quốc gia và chi trả, bồi thường theo cơ chế thị
trường. Do đó, nếu thu hồi đất vì mục tiêu phát triển kinh tế là trái
với quy định của Hiến pháp. Vì vậy, trong các trường hợp này, nên sử
dụng cụm từ "trưng mua quyền sử dụng đất" để phù hợp với tinh thần của
Hiến pháp.
Tuy nhiên, đại biểu Huỳnh Văn Tiếp (TP. Cần Thơ) lại “không thống nhất
với nhiều ý kiến phát biểu việc tiến hành trưng mua, trưng thu về đất”.
Theo ông Tiếp, việc trưng mua hoặc trưng thu sẽ hạn chế quyền của công
dân trong quá trình thực hiện quyền của mình. “Luật Đất đai cần quy
định, Nhà nước chủ động thu hồi đất, tức là Nhà nước thành lập ra một tổ
chức đứng ra thực hiện thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng và giải
quyết tái định cư cho dân trên tất cả các dự án an ninh, quốc phòng,
phúc lợi xã hội..., mà bỏ quy định nhà đầu tư thỏa thuận với dân”, ông
Tiếp nói.
Đại biểu Đỗ Văn Vẻ (Thái Bình) cũng cho rằng, để khắc phục tình trạng
khiếu kiện, bảo đảm công bằng xã hội, cần bỏ cơ chế thỏa thuận giữa nhà
đầu tư với người có đất đang sử dụng. Tất cả các dự án đang sử dụng theo
đúng quy hoạch, kế hoạch để phát triển kinh tế đều được thực hiện theo
hình thức thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng. “Khi đã
giải phóng mặt bằng xong, có đất sạch, Nhà nước tổ chức đấu giá quyền sử
dụng đất, thực hiện phân chia hài hòa lợi ích giữa ba bên, gồm người có
đất bị thu hồi, Nhà nước và nhà đầu tư”, ông Vẻ nói.
Bảo đảm sinh kế cho người bị thu hồi đất
Cho rằng một trong những nguyên nhân gây khiếu nại, tố cáo về đất đai
kéo dài và phức tạp thời gian qua là do giá đất bồi thường thiếu công
bằng và không đảm bảo sinh kế cho người bị thu hồi đất, đại biểu Lê
Trọng Sang (Tp. HCM) nhấn mạnh, việc bồi thường cho dân phải trên cơ sở
bảo tồn mức tài sản và nguồn sinh kế tương đương cho họ. Theo nguyên tắc
này, giá trị bồi thường phải ngang với giá mảnh đất và giá trị các tài
sản gắn liền với đất hoặc ngang bằng với giá trị các điều kiện bảo đảm
nguồn sinh kế tương đương cho người dân như trước khi họ bị thu hồi đất.
“Đối với trường hợp người bị thu hồi quyền sử dụng đất mà đất đó là thổ
cư, trên đó có nhà để ở và là nơi tạo ra sinh kế cho người dân thì giá
trị bồi thường phải bằng với giá mua lại một mảnh đất và có nhà trên đó
tương đương, kể cả tương đương về các điều kiện sinh kế và các chi phí
liên quan đến chuyển đổi vị trí. Trong trường hợp này, giá trị bồi
thường của Nhà nước có thể phải cao hơn giá thị trường để mua lại quyền
sử dụng khu đất đó”, ông Sang kiến nghị.
Ở một góc độ khác, đại biểu Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước) nhận xét: “Dự
thảo Luật chưa phân biệt rõ quyền hạn đó do chủ sở hữu giao hay do chức
năng vốn có của Nhà nước, vai trò của nhân dân và cơ quan dân cử thì còn
chung chung, mờ nhạt và thiếu một cơ chế cụ thể để thực hiện việc giám
sát một cách hữu hiệu”.
Theo ông Hùng, thiếu cơ chế giám sát cụ thể của nhân dân sẽ dẫn tới lạm
quyền, là nguyên nhân của tham nhũng, khiếu kiện về đất đai không ngừng
gia tăng trong thời gian qua. Ông Hùng kiến nghị, cần thiết kế một
chương riêng về đất đai và nhiệm vụ của đại diện chủ sở hữu nhằm khẳng
định đúng vị trí pháp lý của Nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ quản
lý đất đai theo sự ủy nhiệm của toàn dân.
Đại biểu Mai Hữu Tín (Bình Dương) không đồng tình với quy định “thu hồi
đất mà không bồi thường đối với đất thuê của Nhà nước” tại Dự thảo
Luật. “Tôi đề nghị làm rõ quy định này vì hiện chúng ta có hàng ngàn dự
án trên cả nước đang thuê đất của Nhà nước. Trong đại đa số trường hợp
người thuê đất bồi thường cho người sử dụng đất trước đây, sau đó giao
lại cho Nhà nước và được Nhà nước cho thuê đất. Nói rõ hơn thì các nhà
đầu tư đã làm hộ Nhà nước công tác đền bù giải phóng mặt bằng. Nay Nhà
nước thu hồi đất mà không bồi thường thì có hợp lý không, nhất là khi
chưa cấn trừ xong tiền đền bù của doanh nghiệp?”, ông Tín đặt câu hỏi.
|