11/24/10

"Thở cùng hơi thở của doanh nghiệp"

Thời buổi này, khó mà kiếm được một nhà quản lý về du lịch “hào hoa” như Lã Quốc Khánh . Giám đốc một doanh nghiệp du lịch lữ hành đã nói như vậy. Nhận xét đó không chỉ dựa vào dáng vẻ bên ngoài của một nhà quản lý ngành, mà còn ở cách giao tiếp, phát biểu đôi lúc “bùng nổ”, và trên hết là vì những gì mà ông Khánh đã làm cho ngành du lịch TP.HCM suốt 20 năm qua.
Ngày 26/8/2010, tại thành phố Vladivostock (Nga), Tổ chức Xúc tiến Du lịch các thành phố Châu Á - Thái Bình Dương (TPO) đã trao giải thưởng “Người quản lý điểm đến xuất sắc nhất” cho ông Lã Quốc Khánh, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL) TP.HCM.
Nhận kỷ niệm chương do Phó chủ tịch UBND TP.HCM trao tặng

Từ năm 1999, ông Lã Quốc Khánh đã tham mưu và đề xuất TP.HCM triển khai Lễ hội Văn hóa - Du lịch Đất Phương Nam, mở đầu cho hàng loạt sự kiện du lịch của thành phố trong những năm về sau. Tiếp đó là “Lễ hội trái cây Nam bộ”, Liên hoan “Món ngon các nước”, rồi Lễ đón khách đầu năm mới (tháng 1), Ngày hội Du lịch (tháng 4), “Thành phố Hồ Chí Minh - 100 điều thú vị” (2010)...
Hầu hết các sự kiện này đều do TP.HCM khởi xướng và được Tổng cục Du lịch Việt Nam công nhận là sự kiện quốc gia. Đặc biệt, Triển lãm Quốc tế Du lịch TP. Hồ Chí Minh (International Tourism Exhibition) - hội chợ du lịch quốc tế duy nhất của Việt Nam, qua 6 lần tổ chức đã thu hút được ngày càng nhiều khách hàng đến từ các thị trường quốc tế trọng điểm.
Mới đây, PV Doanh Nhân Sài Gòn Cuối tháng đã có buổi trò chuyện cùng ông.
* Danh hiệu mà ông vừa nhận được xét trên tiêu chí nào?
- TPO có 42 thành viên, được thành lập cách đây 14 năm. Việt Nam có 4 thành phố tham gia là Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và TP.HCM. TP.HCM là một trong 12 thành viên đầu tiên của tổ chức này.
Khoảng 3-4 năm nay, Việt Nam bắt đầu tham gia hội đồng điều hành và tôi được bầu làm ủy viên thường trực. Việt Nam, mà cụ thể là TP.HCM chưa phải là điểm đến được đánh giá cao như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc..., nhưng với những nỗ lực thời gian qua, cả ở trong nước và trong TPO, tôi đã được Hội đồng bình chọn trao danh hiệu này.
Từ năm 2008, khi nắm bắt được dấu hiệu khó khăn của du lịch thế giới, chúng tôi đã tư vấn cho UBND TP.HCM tiến hành hội thảo, sau đó bàn với Bộ VH-TT-DL tiến hành chương trình Ấn tượng Việt Nam. TP.HCM có hẳn một tổ công tác đặc biệt phục vụ chương trình này.
Hằng tuần, chúng tôi kết nối doanh nghiệp trong và ngoài nước với hàng không, cử nhóm doanh nghiệp đến các địa phương bàn hạ giá..., với quan điểm lấy nội địa bù thiếu hụt ngoại địa. Kết quả là doanh thu năm 2009 vẫn tăng 10%, dù khách quốc tế giảm. Quốc tế đã rất ngạc nhiên về chuyện này.
* Triển lãm Quốc tế Du lịch TP. Hồ Chí Minh (ITE) đã rất nổi tiếng sau 6 lần tổ chức. Một chương trình của địa phương nhưng mang dáng vẻ của quốc gia chắc chắn gặp nhiều trở ngại khi khởi đầu?
- Du lịch Việt Nam những năm đầu 1990 còn ở điểm xuất phát thấp. Khi học ở nước ngoài về, tôi đã đề xuất Tổng cục Du lịch tổ chức một hội chợ quốc tế đầu tiên vào năm 1995. Rất tiếc sau đó bị dừng. Năm 2005, TP.HCM quyết định tổ chức bằng kinh phí của mình.
Khi tôi đưa ra ý tưởng, nhiều doanh nghiệp không tin chúng tôi đủ trình độ làm một hội chợ quốc tế. Sau hội chợ đầu tiên, tôi sút hơn 2kg. Hội chợ thứ hai có quy mô lớn hơn, nhưng vẫn chưa có tầm nhìn, mục tiêu cụ thể. Mục đích đầu tiên chúng tôi đặt ra chỉ là tổ chức một hội chợ quốc tế để tạo sân chơi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam.
Ý định đó xuất phát từ thực tế thường chỉ có những doanh nghiệp lớn tham gia hội chợ quốc tế, mà trong tình trạng giám đốc ngồi nhìn (vì không biết ngoại ngữ), còn phiên dịch thì tiếp khách.
Nhìn thấy sự lãng phí và không hiệu quả, tôi nghĩ, nếu doanh nghiệp nhỏ không được đi thì phải kéo doanh nghiệp quốc tế về. Mục tiêu đã có, nhưng còn cần chọn mô hình thích hợp. Quốc tế có hai loại hội chợ: cho khách du lịch (B2C) và cho doanh nghiệp (B2B).
Sau khi suy tính, chúng tôi quyết định chọn tổ chức theo kiểu “hai trong một”, tức một ngày rưỡi là B2B, còn lại là B2C.
* Mục tiêu đầu tiên của ITE đã đạt được, nhưng có vẻ tầm nhìn của nhà tổ chức không chỉ dừng ở đó?
- Năm tổ chức hội chợ đầu tiên, tuy chỉ có 40 khách hàng, nhưng tôi thấy rõ nhu cầu là có thực. Ở thời điểm đó, Việt Nam đứng thứ 5
trên bản đồ du lịch khu vực Đông Nam Á, tức chỉ dưới 4 nước.
Ông Lã Quốc Khánh (bìa trái) tại Hội chợ Du lịch Quốc tế Trung Quốc năm 2009

Sau khi nghiên cứu và so sánh các điều kiện phát triển, chúng tôi chọn tiểu vùng sông Mekong với Thái Lan, Lào, Campuchia và tỉnh Vân Nam của Trung Quốc làm thành viên chính. Do đó, bắt đầu từ hội chợ lần ba, chúng tôi đưa ra khẩu hiệu “Ba quốc gia, một điểm đến”.
Trước khi tổ chức hội chợ lần thứ tư, chúng tôi họp hội nghị Bộ trưởng ba nước, bàn nội dung hợp tác do Việt Nam đề xướng. Điều này giúp khẳng định vị thế của Việt Nam. Qua thời gian, thành viên chủ chốt tham gia hội chợ ngày càng gắn bó.
Lúc đầu, Lào chỉ có 1-2 gian hàng, Campuchia 3-4 gian, còn Việt Nam chiếm đa số. Đến lần thứ tư, Campuchia nâng diện tích gian hàng lên 72m2, Lào cũng có 4 gian, thêm sự tham gia của doanh nghiệp các nước nữa. Đến lần thứ năm có thêm 14 nước trong khu vực tham gia... Năm nay, Campuchia đầu tư vào gian hàng còn nhiều hơn Việt Nam, với gần 500 ngàn USD.
* Không chỉ ITE, ông cũng đã rất thành công với các chương trình lễ hội văn hóa. Đây có phải sự cân bằng mà ông chọn để phát triển du lịch TP.HCM?
- Muốn phát triển du lịch thì phải phát triển sản phẩm du lịch. Nhưng tài nguyên của TP.HCM gần như không có gì. Do đó, cách đây 20 năm, tôi đã xác định phát triển du lịch phải trên nền văn hóa tiêu biểu, truyền thống.
Thành phố chúng ta có địa đạo Củ Chi, dinh Thống Nhất, bến Bạch Đằng... là những lợi thế dễ thấy. Nhưng nếu chỉ khai thác những cái có sẵn thì sản phẩm du lịch sẽ sớm đi vào con đường đơn điệu. Lúc đó, quan điểm của chúng tôi là phải đi cùng lúc bằng hai chân: giá trị văn hóa đa dạng và chiều sâu.
Vẫn quan điểm khai thác giá trị văn hóa đời thường, bước đầu chúng tôi làm các chương trình lễ hội tiêu biểu. Sau Lễ hội Trái cây Nam bộ, Trung Quốc cử ba ông Cục trưởng Cục Trồng trọt của ba tỉnh Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây sang dự lễ hội để học tập cách làm.
Tiếp đó, chúng tôi nâng chất chương trình theo hướng tìm và khai thác sự tiêu biểu, độc đáo. Thế nên mới có 100 điều thú vị của
Sài Gòn.
Đây là chương trình lần đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam, chọn lọc và giới thiệu với bè bạn quốc tế những giá trị văn hóa, ẩm thực đặc sắc của thành phố.
Bước hai chúng tôi làm là khai thác giá trị tự nhiên. Điều tôi quan tâm nhất lúc này là khai thác du lịch đường sông. Chúng tôi đã khảo sát 4-5 năm nay, vận động doanh nghiệp chuẩn bị cơ sở vật chất như bến bãi, cầu tàu, điểm dừng...
Từ nay đến năm 2015, du lịch đường sông sẽ phát triển theo tuyến ngắn từ TP.HCM đi Đồng Nai, Bình Dương; tuyến dài đến các tỉnh miền Tây, campuchia, nối ra biển.
* Có vẻ như ông “được sinh ra để làm du lịch”?
- Ba mẹ tôi là dân miền Nam tập kết, tôi sinh ở Hà Nội. Sau giải phóng tôi vào miền Nam ngay. Tôi đã sống trong quân ngũ 16 năm. Khi bắt đầu quá trình đổi mới, bắt đầu làm du lịch, tôi không biết tiếng Anh nên phải tự học một năm rưỡi, sau đó thi và được học bổng sang Áo học về du lịch (năm 1992-1993).
Học xong, quan điểm về kinh tế của tôi có nhiều thay đổi. Tôi nhận ra rằng, việc quan trọng của một người làm quản lý không phải là xem ai tốt ai xấu, mà là làm sao loại bỏ, hạn chế bớt cái xấu, nâng cao cái tốt và tạo sức mạnh tổng hợp. Những năm tháng trong quân đội đã giúp tôi tạo lập được thói quen nói đi đôi với làm.
* Có ý kiến cho rằng, du lịch Việt Nam giống như chim cánh cụt, chỉ biết đi và lội, không bay được?
- Nếu nhận định ấy là đúng thì người làm du lịch Việt Nam cần phải xem lại mình. Khi nói đến khó khăn trong điều hành phát triển du lịch, lý do cơ chế vẫn thường được nhắc đến. Theo tôi, đừng đổ thừa cho cơ chế. 20 năm trước chúng ta nói không làm được là do cơ chế, nay cũng lại vẫn đổ cho cơ chế. Phải hiểu rằng, muốn vượt qua được cơ chế thì trước tiên phải vượt qua chính mình.
* Ông cộng tác với doanh nghiệp như thế nào?
- Tôi có ý tưởng và chọn doanh nghiệp thực hiện những ý tưởng đó. Chưa dám nói về những thành công khác, nhưng tôi tự hào về việc gần, hiểu và chia sẻ với doanh nghiệp của mình. Tôi thở cùng hơi thở của doanh nghiệp. Làm du lịch chính là làm kinh tế. Khi làm kinh tế phải hiểu và chia sẻ chứ đừng theo đuôi doanh nghiệp. Đấy là điều mà tôi hiểu được sau khi đi học.
Quan điểm của tôi trong quản lý nhà nước là phòng bệnh hơn chữa bệnh, hướng dẫn doanh nghiệp biết luật, khuyến khích họ làm đúng, gỡ vướng mắc luật pháp luôn tốt hơn là để họ vi phạm rồi xử phạt.
* Vậy, ông quản lý ngành có theo cách của doanh nghiệp?
- Tôi giống doanh nghiệp ở chỗ lấy hiệu quả làm thước đo. Tuy nhiên, doanh nghiệp lấy hiệu quả bằng tiền làm thước đo, còn trong quản lý nhà nước, có những việc không thể đo bằng tiền. Ví dụ, tôi đi làm xúc tiến, không thể ngày một ngày hai đã có kết quả, nhưng nếu chương trình hấp dẫn, đi vào lòng người, tạo sức lan tỏa thì hiệu quả của nó lại rất lâu dài.
* Ông thích mô hình du lịch của quốc gia nào nhất?
Ảnh: Quý Hòa

- Trong khu vực, tôi cho rằng Malaysia là hình mẫu gần với mình nhất có thể học hỏi. Trong thời gian qua, du lịch Malaysia phát triển rất nhanh nhờ đầu tư đúng trọng tâm đúng mức ở cấp độ nhà nước, khoanh vùng làm sản phẩm du lịch, chọn du lịch mua sắm làm bước phát triển chủ lực để có đầu tư hợp lý...
Họ cũng giải quyết tương đối tốt sự khác biệt vùng miền. Hiện Việt Nam chưa giải quyết được chuyện này. Quy hoạch du lịch của mình vẫn manh mún kiểu địa phương, chưa có chương trình phát triển dài hạn.
* Quản lý du lịch đồng nghĩa luôn gắn với hội hè, giải trí?
- Làm du lịch cũng phải rất chính trị, phải có văn hóa. Không biết ngoại ngữ, không hiểu sâu về văn hóa thì làm sao làm du lịch. Khi tham gia một sự kiện quốc tế, tức là đại diện cho đất nước, đó là làm chính trị rồi. Đến hội chợ quốc tế nào tôi cũng mặc áo dài khăn đóng của Việt Nam. Tôi tự tin và tự hào với trang phục này. (DNSG)